[Home]
[Überblick]
Handschriftenverzeichnis

Handschriftenbeschreibungen
[Text]
[Übersetzungen]
[Capitula Angilramni]
[Collectio Danieliana]
[Lizenz]
[Kontakt]
[Links]
[Impressum]
[Inhalt]

Projekt Pseudoisidor

Pseudoisidor

Capitula Angilramni

Collectio Danieliana

Pseudoisidor Teil I

Pseudoisidor Teil II

Pseudoisidor Teil III

11. Konzil von Toledo

Inhaltsverzeichnis

13. Konzil von Toledo

Die Auflösung der Handschriftensiglen und Hinweise zur Edition finden Sie hier.

12. Konzil von Toledo

O93,  f.  91ra;  V630,  f.  164vb;  W411,  f.  169v;  B132,  f.  25va;  V1341,  f.  102va;  E97,  f.  343ra

IN  NOMINE  DOMINI  INCIPIUNT[1]  ACTA  SYNODALIA  CONCILII  TOLETANI  XII  TOLETANA[2]  [3]  IN  URBE[4]  <O93,  f.  91rb>  REGIA[5]  CELEBRATA  ANNO[6]  I  ORTHODOXI  ATQUE  SERENISSIMI  DOMINI[7]  NOSTRI  ERVIGII[8]  REGIS  SUB  DIE  V[9]  ID.  IANUAR.  ERA  DCCXVIIII[10].

Cum  ex[11]  glorioso  praedicti  principis  iussu[12]  in  unum  fuissemus  aggregati  conventum[13]  et  in  basilica  sanctorum  apostolorum[14]  debitis  in  sedibus  locaremur,  adfuit  coram  nobis  idem[15]  clementissimus  princeps  humilitatis  gratia[16]  plenus  et  claro  pietatis  cultu  perspicuus[17],  qui  nostro  se  coetui[18]  reclinem  exhibens  ac  devotum  imprimis[19]  omnium  sacerdotum  se  committit[20]  precibus  adiuvandum,  deinde  grates[21]  multiplices  omnipotenti  domino  ait[22]  de  conventu  totius  concilii[23],  quia[24]  gloriosae  iussionis  suae,  ut  in  unum  adessent,  impleverint[25]  <W411,  f.  170r>  votum[26]  et  alternae  visionis  innovatione[27]  se[28]  refecerint[29]  gaudiorum.

Deinde  adiciens  sic  omne  est[30]  concilium  allocutus:  Non  dubium  est[31],  sanctissimi[32]  patres[33],  quod  optima[34]  conciliorum  adiutoria  ruenti[35]  mundo  subveniant[36],  si  officiosis,  quae[37]  corrigenda  sunt,  studiis  peragantur,  et  ideo  quibus[38]  plagis  pro[39]  eventu  dierum  succedentium  pereamus[40],  paternitati  vestrae  non  reor[41]  esse  incognitum.  Obinde  quia  certum  apud  nos  gerimus,  quod[42]  pro  contemptu  divinorum  praeceptorum  terra  perniciem  sustineat  pressurarum,  dicente  domino  per[43]  prophetam:  Propter  hoc  lugebit  terra  et  infirmabitur  omnis,  qui  habi<V630,  f.  165ra>tat  in  ea.  Ideo  oportet,  ut,  quia  ore[44]  salvatoris[45]  nostri  et  domini  oracula[46]  esse  probamini,  <V1341,  f.  102vb>  per  vos  salvationis  obtineat  lucrum,  per  quos  regenerationis  percepit[47]  sacramentum,  ut  diligentia  dignationis[48]  vestrae[49]  ab  omni  mundata[50]  contagione  et  ab[51]  infirmitatis  <E97,  f.  343rb>  peste  sit  libera  et  bonorum  omnium  sit  proventibus  gratiosa.  Iam  nunc,  quicquid  me  adhuc  dicere  opportuna  ratio  sinit,  quicquid  etiam  narrandum  vestris[52]  auribus  convenit  aut  memoriae  curarum  intercapedo[53]  subducit  aut  fastidium  prolixae[54]  orationis  intercipit[55],  ecce  in  brevi  complexa  vel  exarata[56]  devotionis  meae[57]  negotia  in  huius  tomo[58]  complicationis[59]  agnoscenda  perlegite[60],  perlecta[61]  discutite,  discussa  elimatis[62]  ac[63]  decretis[64]  titulorum  sententiis  definite[65],  ut[66]  pura[67]  et[68]  placens  deo  vestrarum  devotionum  valitura  discretio  et  regni  nostri  primordia  decoret  exhortatione[69]  iustitiae  et  terrores[70]  plebium  digna  cohibeat  severitate  censurae.  Scriptum  est  enim:  Iustitia  elevat[71]  gentem,  miseros  facit  populos  peccatum.

Tunc  suscepto  a  glorioso  principe  hoc[72]  [73]  tomo  pro  tam  salubri  <B132,  f.  25vb>  invitamento  et  copiosas[74]  grates[75]  retulimus  domino  Iesu  Christo  et[76]  idem[77]  benediximus  principi  glorioso.  Post  egressum  igitur  eiusdem[78]  serenissimi  principis  haec[79]  in  iamdicto  tomo  scripta  repperimus[80].

IN[81]  NOMINE  DOMINI  FLAVIUS  ERVIGIUS[82]  REX  SANCTISSIMIS[83]  PATRIBUS[84]  IN  HAC  SANCTA  SYNODO  RESIDENTIBUS[85].

Reverentissimi[86]  patres,  si[87]  patres  et  honorabiles  ministeriorum[88]  caelestium  sacerdotes[89],  soliditatem  sanctae[90]  fidei  veraciter  teneant[91]  sincera  cordis  devotione  amplectentur[92]  testimonium[93]  paternitatis  vestrae  fortissimum  in  salutis  nostrae  advoco  adiumentum,  ut,  qui[94]  regnum  fautore[95]  deo  ad  salvationem  terrae  et  sublevationem[96]  plebium  suscepisse  nos  credimus,  sanctitudinis  vestrae  consiliis  adiuvemur.  Unde  licet[97]  sublimationis  nostrae  primordia[98]  paternitati[99]  [100]  vestrae  opinabili  relatione  non[101]  lateant,  quibus  clara  divinorum  iudiciorum  dispositione[102]  praeventus[103]  et  regnandi  conscenderim  sedem  et  sacrosancti[104]  regni  perceperim[105]  unctionem,  nunc  tamen  melius[106]  id  poteritis  et  scripti[107]  relatione  <W411,  f.  170v>  cognoscere  et  promulgationis[108]  vestrae  sententiis  publicare,  ut,  sicut  eadem  regni  nostri  primordia  conventus  vestrae  sanctitudinis  comperit[109]  divinitus[110]  ordinata[111],  ita[112]  his  <V1341,  f.  103ra>  et  orationibus  solamen  impendat  et  salubrium  conciliorum  nutrimenta  impertiat,  quo  susceptum  regnum  <E97,  f.  343va>  sicut  iam  vestris  assensionibus[113]  teneo  gratum,  ita  vestrorum[114]  benedictionum[115]  perfruar  definitionibus[116]  consecrandum,  ut  innovatio  quodammodo  nostri  videatur  imperii[117]  haec  numerositas  vestri  ordinis  aggregati[118].  Et  ideo  quia  dominus  in[119]  evangelio  praecepit[120]  dicens:  Amen,  dico  vobis:  Si  duo  ex[121]  vobis  consense<V630,  f.  165rb>rint  super  <O93,  f.  91va>  terram  de  omni  re,  quacumque[122]  petierint,  fiet[123]  illis  a  patre  meo,  qui  in  caelis  est.  Ob  hoc  venerabilem  paternitatis  vestrae  coetum[124]  cum  lacrimarum[125]  effusione[126]  conveni[127],  ut  zelo  vestri[128]  regiminis  purgetur  terra  contagione[129]  pravitatis.  Exsurgite[130],  quaeso,  exsurgite[131],  culpatorum  solvite  nodus[132],  transgressorum  mores  corrigite  inhonestos[133],  excitate  zeli[134]  disciplinam  in  perfidos[135],  superborum[136]  mordacitates[137]  exstinguite,  oppressorum  ponderibus  subvenite,  et  quod  plus  omnibus[138]  [139]  est,  Iudaeorum  pestem,  quae  in  novam  semper  recrudescit  insaniam[140],  radicitus  exstirpate.  Leges[141]  quoque,  quae  in  eorundem  Iudaeorum  perfidiam  propter[142]  [143]  vanam[144]  gloriam[145]  noviter  promulgatae  sunt,  omni  examinationis  probitate  percurrite,  et  tam[146]  eisdem  legibus  tenorem  inconvulsum  adicite,  quam  pro  eorundem  perfidorum  excessibus  complexas  in  unum  sententias  promulgate.  Etenim  valde  nobis  cavendum  est,  ne  tot  <B132,  f.  26ra>  antiquorum  canonum  regulae,  quae  pro  eorum  erroribus  sunt  etiam  comate[147]  promulgatae,  nos  illorum  culpis  obnoxios[148]  reddant,  si  nostri[149]  regni  temporibus  eorundem  canonum  constructio[150]  dissoluta  pertranseat.  Praesertim  si  legis  illius,  quod  absit,  serenitatis  nostrae[151]  tempore  illa[152]  clarae  fidei[153]  institutio  cesset,  ubi  divae[154]  memoriae[155]  dominus[156]  atque  praecessor[157]  noster,  Sisebutus[158]  rex,  omnes  successores[159]  suos  sub  perpetua[160]  maledictionis  censura  obstrinxit[161],  quicumque  regum  mancipium  christianum  Iudaeo[162]  servire  vel  famulari[163]  permiserit  et[164]  cetera,  post  haec  illud  quoque  vestris[165]  deo  placitis  insero[166]  sensibus  corrigendum,  quod  decessoris  nostri  praeceptio  promulgata  lege  sancivit[167],  ut  omnis  aut  in  expeditionem[168]  exercitus[169]  non  progrediens  aut  de  exercitu[170]  fugiens  testimonio  dignitatis  suae  sit  irrevocabiliter[171]  carens.  Cuius  severitatis  institutio[172],  dum[173]  per  totos  Spaniae[174]  fides[175]  ordinata  decurrit,  dimidiam  fere[176]  partem  populi  ignobilitati[177]  perpetuae  <E97,  f.  343vb>  subiugavit[178],  ita  ut,  quia  in  quibusdam  villulis[179]  vel  territoriis  sive  vicis  pestis[180]  huius  infamationis  habitatores[181]  ipsorum  locorum  sint[182]  degeneres  redditae[183],  quia[184]  et[185]  testificandi  nullam  habent  licentiam,  veritas[186]  <V1341,  f.  103rb>  ex  toto[187]  videatur[188]  in[189]  terris  secessura[190],  sicque  gemino  malo  terra  atteritur[191],  dum[192]  et  lege  et  repperiendae  veritatis  destituitur  adiumento.  Unde[193]  licet  eandem  legem  nostrae  gloriae  mansuetudo  temperare  disponat,  vestrae  tamen  <W411,  f.  171r>  paternitatis  sententia[194]  [195]  hos,  qui  per  illam[196]  [197]  infamiae  notam  titulum[198]  dignitatis[199]  amiserant,  revestiri[200]  iterum  claro  pristinae  generositatis  testimonio  devotissime[201]  obstat[202],  nunc[203]  vero[204]  misericordia  praeeunte  taliter  haec  disponite,  qualiter[205]  nec  nostra  gloria  ministerium[206]  crudelitati[207]  adhibeat[208],  nec  tamen[209]  saeva  praeceptio[210]  terram[211]  sub  diutino  infamationis  iugulo  premat.  Nam  et  hoc  generaliter  obsecro,  ut,  <V630,  f.  165va>  quicquid  in  nostrae  gloriae  legibus[212]  absurdum,  quicquid  iustitiae  videtur  esse  contrarium,  humanitatis  vestrae  iudicio  corrigatur.  De  ceteris  autem  causis  atque  negotiis,  quae  novella  competunt[213]  institutione  formari[214],  evidendarum[215]  sententiarum  titulis  exaranda[216]  conscribite,  ut,  quia  praesto  sunt  religiosi  provinciarum  rectores[217]  et  clarissimorum[218]  ordinum  totius  Spaniae[219]  duces  promulgationis[220]  vestrae  sententias[221]  coram  positi  praenoscentes  eo  illos[222]  in  omissas[223]  sibi  terrarum  latitudines  inoffensibili[224]  exerat[225]  iudiciorum  instantia,  quo  praesentaliter[226]  assistentes[227]  perspicua[228]  oris[229]  vestri  perceperint[230]  instituta.  Omnes  tamen  in  commune  convenio  et  vos  patres  sanctissi<B132,  f.  26rb>mos  et  vos[231]  illustres  aulae  regiae  viros,  quos  interesse  huic[232]  sancto  concilio  delegit[233]  nostra  sublimitas  per  divini  nominis  attestationem  et  terribilem  cunctis[234]  futuri  iudicii  diem,  ut[235]  sine  personarum  acceptione  aliqua  vel  favore[236],  sine  aliquo  quoque  aut  malignae  contentionis  scrupulo  aut  subvertendae[237]  veritatis  studio[238],  quae  vestris[239]  sensibus  audiendo[240]  ingesserint  sana  verborum  examinatione  discutite,  saniorique[241]  iudicio  comprobate,  ut  collatarum[242]  habita[243]  prius  deliberatione  causarum  discreta[244]  vestri  ordinis  condatur  probitas  titulorum,  qualiter[245]  cum  vos  amor[246]  aequitatis[247]  in  negotiorum[248]  accelerationem[249]  reddiderit[250]  fervidos[251],  efficientia  <E97,  f.  344ra>  quoque  iustorum  operum  connectat  deo  perenniter[252]  sociandos,  ut  bonorum  vestrorum  actibus  laetabundus[253]  et  praesentis  vitae  capiam[254]  lucrum  et[255]  aeternarum  <O93,  f.  91vb>  perfruar[256]  vobiscum[257]  gaudiis[258]  mansionum.

Datum  sub  dieV  Id.  Ianuar.  anno[259]  feliciter  primo[260]  regni[261]  serenitatis  et  tranquillitatis  nostrae  in  dei  nomine  Toleto.  Item  subscriptio  praedicti  principis  manu  sua  exarata[262].

IN  NOMINE  DOMINI  FLAVIUS  ERVIGIUS[263]  REX.

Magna  salus[264]  populi[265]  gentisque[266]  nostrae  ac[267]  regni[268]  conscribitur[269],  si  haec  synodalium  <1341,  f.  103va>  decreta[270]  gestorum,  sicut  pio  devotionis  nostrae  studio  acta  sunt,  ita  inconvulsibilis[271]  nostrae  legis[272]  valitudo[273]  oraculo  confirmetur[274],  ut,  quod[275]  perenissimo[276]  nostrae  celsitudinis  iussu[277]  venerandis  patribus  et  clarissimis  palatii[278]  nostri  senioribus  decreta[279]  titulorum  exaratione[280]  est  editum[281],  praesentis[282]  huius  legis[283]  nostrae  edicto  ab  aemulis  defendatur.  Est  enim[284]  haec  ipsa  definitio  canonum  sub  isto  notata[285]  ordine[286]  titulorum.

INCIPIUNT[287]  TITULI[288]

I[289]  De  agnita  et[290]  confirmata[291]  praelatione[292]  fastigii  principalis  in[293]  nomine  sanctae  trinitatis.

<W411,  f.  171v>  II[294]  De  his,  qui  poenitentiam[295]  consentientes[296]  accipiunt.

III[297]  De  culpatorum[298]  deceptione[299]  vel  communione  apud[300]  ecclesiam[301].

IIII[302]  Ut  in  locis,  ubi[303]  episcopus  non  fuit,  numquam  episcopo[304]  ordinetur.

<V630,  f.  165vb>  V[305]  De  quorundam  consuetudine[306]  sacerdotum  fedissima,  qui[307]  oblatis  deo  sacrificiis  non  communicant.

VI[308]  De  concessa  Toletano  pontifici  generali[309]  [310]  synodi  potestate,  ut  episcopus[311]  alterius[312]  provinciae[313]  conhibentia[314]  principum  in[315]  urbe  regia  ordinetur[316].

VII[317]  De  recepto  testimonio  personarum,  qui  per  legem,  quae[318]  de  promotione  exercitus[319]  facta  est,  testificandi  licentiam  perdiderunt.

VIII[320]  De  his,  qui  uxores  suas  divortio[321]  intercedente  relinquunt.

VIIII[322]  De  confirmatione  legum,  quae  in  Iudaeorum  nequitia[323]  promulgatae  sunt,  iuxta  earundem  legum  praefixum  ordinem  titulorum,  qui  in  eodem  canone  annumeratur.

X[324]  De  his,  qui  ad  ecclesiam  confugium  faciunt[325].

<B132,  f.  26va>  XI[326]  De  cultoribus  idolorum.

XII[327]  De  interdicto  temporis  constituti,  quo  debeat[328]  concilium  celebrari[329].

XIII[330]  Conclusio  definitionum,  in  qua  et  deo[331]  gratiae  referuntur[332]  et  pro  principe  exoratur[333].

<E97,  f.  344rb>  DE[334]  AGNITA  ET  CONFIRMATA  PRAELATIONE[335]  FASTIGII  PRINCIPALIS

IN[336]  NOMINE  GLORIOSI  DOMINI[337]  NOSTRI  ERVIGII[338]  REGIS  primo  die[339]  synodalis[340]  exordio  consedentibus  episcopis  atque  senioribus  palatii  universis  habita  primum[341]  de  sancta  trinitate  collatio,  non  quae  novello[342]  exactionis[343]  stilo  definita[344]  patesceret,  sed  quae  versibus[345]  [346]  simplicioribus  sese  pigris  sensibus  patefacta  monstraret,  ubi  praemissa  semper  lectio  praecederet,  quod  sequens  expositio  aperiret.  Credentes  pariter  et[347]  docentes[348]  de  eadem  sanctae  fidei  puritate,  quicquid  evangelica  et  apostolica  traditio[349]  sanxit[350],  quicquid  sancta  synodus  Nicena  constituit,  quicquid  Constantinopolitana[351]  patrum  aggregata  collectio  promulgavit[352],  quicquid  Ephesini[353]  coetus  definitio[354]  docuit,  quicquid[355]  etiam  Chalcedonensis  concilii  promulgatio  definivit  etiam  Chalcedonensis  concilii  promulgatio  definivit,  sicut  multorum  aliorum[356]  catholicorum  <V1341,  f.  103vb>  patrum  documentis[357]  id[358]  sacramentum  expositum  traditumque  nobis  accepimus[359],  sicut  etiam  in  missarum  sollemniis[360]  patulis  confessionum  vocibus  proclamamus[361]:

Credimus[362]  in  unum  deum  patrem  omnipotentem,  factorem  caeli  et  terrae,  visibilium  omnium  et  invisibilium  conditorem,  et  in  unum  dominum[363]  Iesum  Christum  filium  dei  unigenitum,  ex  patre  natum  ante  omnia  saecula,  deum  ex  deo,  lumen  ex  lumine,  deum  verum  ex  deo  vero,  natum[364],  non  factum,  homousion  patri,  hoc[365]  est  eiusdem  cum  patre  substantiae,  per  quem  omnia  facta  sunt,  quae  in  caelo  et  quae  in  terra,  qui  propter  nos  et  propter  nostram  salutem  descendit[366]  et  incarnatus  est  de  spiritu  sancto  et[367]  Maria  virgine,  homo  factus[368]  sub  Pontio  Pilato  et[369]  sepultus,  tertia  die  resurrexit,  <W411,  f.  172r>  ascendit  in[370]  caelos,  sedet[371]  ad  dexteram  patris,  iterum  venturus  in  gloria  iudicare[372]  vivos  et  mortuos,  cuius  regni  non  erit  finis.  Credimus[373]  in  spiritum  sanctum  dominum  et  vivificatorem[374],  ex  patre  et  filio  procedentem[375],  cum  patre  <V630,  f.  166ra>  et  filio  adorandum  et  glorificandum,  qui  locutus  est  per  prophetas[376],  <E97,  f.  344va>  unam[377]  catholicam  atque  apostolicam  ecclesiam.  Confitemur  unum  baptisma  in  remissione[378]  peccatorum[379].  Exspectamus  resurrectionem  mortuorum  et[380]  vitam  futuri  saeculi.  Amen.[381]

Post[382]  pacifica[383]  igitur  huius[384]  sanctae  fidei  collationum  studia,  illa  se[385]  primum  nostris  sensibus  salvatoris[386]  cognitio  cognoscendam[387]  invexit,  <O93,  f.  92ra>  quae  tanto  corda[388]  omnium  ardore  caritatis  adstrinxit,  quanto  se  per[389]  eandem[390]  ipsa  cognitio  in  conventu  generalis  concilii  prae<B132,  f.  26vb>noscenda[391]  exilivit[392].  Etenim  sub  qua  pace  vel[393]  ordine  serenissimns  Ervigius[394]  princeps  regni  conscenderit[395]  culmen  regnandique  per  sacrosanctam  unctionem  susceperit  potestatem,  ostensa  nos  scripturarum  evidentia  docet,  in  quibus[396]  praeceptis[397]  [398]  et[399]  Wambae[400]  principis  poenitentiae  susceptio  noscitur  et  translatus  regni  honor  in  huius  nostri[401]  principis  nomine  dirivatur.  Idem[402]  enim[403]  Wamba  princeps[404],  dum  inevitabili[405]  habitabilis[406]  necessitudinis  teneretur  eventu[407],  suscepto  religionis  debito  cultu  et  venerabili[408]  tonsurae  sacrae[409]  signaculo[410]  mox  per  scripturam  definitionis[411]  suae  hunc  inclitum  dominum  nostrum  Ervigium  post  se  praelegit  regnaturum  et  sacerdotali  benedictione  ungendum[412].  Vidimus  enim  et  pariter  patulo[413]  alternae  visionis  intuitu  praelucente  perspeximus[414]  huius  praemissi  ordinis  scripturas,  id  est,  notitiam[415]  manu[416]  seniorum  palatii  roboratam[417],  coram[418]  quibus  antecedens  princeps  et  religionis[419]  cultum[420]  et  tonsurae[421]  <V1341,  f.  104ra>  sacrae  adeptus  est  venerabile  signum,  scripturam  quoque  definitionis  ab  eodem  edicto[422],  ubi  gloriosum[423]  dominum  nostrum  Ervigium[424]  post  se  fieri  regem  exoptat,  aliam[425]  quoque  informationem  iam  dicti  viri  in  nomine  honorabilis[426]  et  sanctissimi[427]  fratris  nostri  Iuliani  Toletanae  sedis[428]  episcopi[429],  ubi  eum  separavit[430]  pariter  et  instruxit,  ut  cum  omni  diligentiae[431]  ordine[432]  iam  dictum  dominum  nostrum  Ervigium  in  regno[433]  ungere  deberet[434]  et  sub  omni  diligentia  unctionis  ipsius  celebritas  fieret.  In  qua  scriptura[435]  et  subscriptio  nobis  eiusdem  Wambae  <E97,  f.  344vb>  principis  claruit  et  omnis  evidentia  confirmationis  earundem  scripturarum  sese  manifeste  monstravit.  Quibus  omnibus  approbatis  atque  perlectis  dignum  satis[436]  nostro  coetui  visum  est,  ut  praedictis  definitionibus  scripturarum  nostrorum[437]  omnium  confirmatione[438]  apponatur,  ut,  qui  ante  tempora  in  occultis  iudiciis  praescitus  est  regnaturus[439],  nunc  manifesto  in  tempore  generaliter  omnium  sacerdotum  habeatur[440]  definitioni[441]  consecratus.  Et  ideo  soluta  manus  populi  ab  omni  vinculo  iura<V630,  f.  166rb>menti,  quae[442]  praedicto  viro[443]  Wambae,  dum  regnum  adhuc  <W411,  f.  172v>  teneret[444],  allegata[445]  permansit[446],  hunc  solum  serenissimum[447]  Ervigium  principem  obsequenda[448]  gratae[449]  servitutis  famulatu  sequatur  et  libera,  quem  et  divinum  iudicium  in  regno[450]  praelegit  et  decessor[451]  princeps  successorem[452]  sibi  instituit  et,  quod  superest,  quem  totius  populi  amabilitas  exquisivit.  Unde[453]  his[454]  praecognitis  atque  praescitis  serviendum  est  deo  caeli[455]  praedicto  principi[456]  nostro[457]  Ervigio[458]  regi  eique[459]  pia  devotione,  obsequendum  etiam[460]  promptissima[461]  voluntate,  agendum  et  enitendum  quicquid  eius  saluti[462]  proficiat,  quicquid  gentis[463]  vel[464]  utilitatibus  et[465]  patre[466]  consuluerit[467].  Unde  non  erit[468]  iam  deinceps  aut[469]  anathematis  sententia  alienus  aut  a  divinae[470]  animadversionis  ultione  securus,  quisquis[471]  contra  salutem  eius  deinceps  aut  erexerit  vocem  aut  commoverit  caedem  aut  quamque[472]  exquisierit  laedendi  occasionem.

DE[473]  HIS,  QUI  POENITENTIAM[474]  NON  CONSENTIENTES[475]  ACCIPIUNT

II[476]  Plerumque[477]  quibus[478]  miseratio  domini  etiam  nolentibus  subvenit,  beneficiis  dei  videntur[479]  esse  ingrati  et  abuti  gratia[480]  largitoris,  quam  bene  usi  poterant  consequi  in[481]  abolitione[482]  facinoris.  Impugnant[483]  saepe,  quod  honorare  debuerunt[484],  et  profanis  quaestibus  indultae  gratiae  munus  a  se  reiciunt,  quod  summis  votis[485]  amplecti[486]  debuerunt.  Etenim  multos[487]  <V1341,  f.  104rb>  saepe[488]  adspeximus  in  salute  positos[489]  ultimum  desiderantes  poenitentiae  fructum  et  rursus  nimietate  aegritudinis[490]  ita  loquendi  et  sentiendi[491]  perdidisse  naturale[492]  officium[493],  ut  nulla  illis  cura  salutis  suae  videretur  inesse,  nullo  etiam  pristinae  devotionis  <E97,  f.  345ra>  noscerentur  desiderio  anhelare.  Quorum  tamen  casibus  fraternitas  condolens,  ita[494]  talium  necessitates[495]  in  fide  sua  susceperit[496],  ut  ultimum  illis[497]  tribuatur  viaticum[498],  scilicet  ne[499]  sine[500]  fructu[501]  poenis[502]  poenitentiae[503]  non[504]  videantur  transire  e[505]  saeculo,  quod[506],  si  forsitan[507]  respiciente  deo  saluti  pristinae  reformentur,  agunt  cautionibus  vanis  et  oppositionibus  exsecrandis,  qualiter  a[508]  se[509]  tonsurae[510]  venerabile  signum  expellant  atque  habitum  religionis  abiciant  impudentissime[511]  asserentes  ideo  se  nullis  regulis  ecclesiasticae  disciplinae  sub  hoc  voto  teneri,  quia  poenitentia[512]  nec  ipsi  poenituerunt[513]  nec  sentientes[514]  acceperunt[515].  Quorum[516]  impudentia[517]  et[518]  obstinata  procacitas  non[519]  aliquando  talia  diceret,  si  qualiter  <O93,  f.  92rb>  ad  vitam  per[520]  sacrosancti[521]  lavacri  gratiam[522]  veniret[523],  meminisset.  Etenim  parvulorum  infantium[524]  vita  originali  peccato  obnoxia,  quae  nulli[525]  propter[526]  aetatem  discernendi  vel  expetendi[527]  sensui[528]  apta[529]  iudicetur,  nisi  ex[530]  spon<V630,  f.  166va>sione[531]  fidelium  baptismi[532]  accipiant[533]  sacramentum,  nullo  sensu,  nulla  etiam  discretionis[534]  industria  id  appetere  possunt[535].  Unde  sicut  baptismum,  quod[536]  nescientibus  parvulis  sine  ulla  contentione  in  fide  tantum  proximorum  accipitur,  ita[537]  poenitentiae[538]  donum,  quod  nescientibus  illabitur,  absque  impugnantia  violationis[539]  hi[540],  qui  illud  exceperint[541],  observabunt.  Si  quis  autem  quolibet[542]  modo  poenitentiam  accipiens  hoc  violaverit  synodale  institutum,  ut  vere  <W411,  f.  173r>  transgressor  paternis  regulis  ferietur[543],  nec  enim  ista[544]  statuentes[545]  sacerdotes,  quosque  ut  passim  et  licenter  donum  poenitentiae  non[546]  poenitentibus  audeant[547]  prorogare,  absolvimus,  sed  hos[548],  qui  qualibet[549]  sorte[550]  poenitentiam  susceperint[551],  ne[552]  ulterius  ad  militare  cingulum  redeant,  religamus.  <B132,  f.  27rb>  Sacerdotes[553]  tamen,  qui  non  sentienti[554]  neque  poenitenti[555]  ausu  temerario  poenitentiam  dederint[556],  neque  se  exhortatu[557]  eius,  qui  poenitentiam  accipit[558],  vel[559]  manuum[560]  indiciis[561]  vel[562]  quibuslibet  aliis  evidentibus[563]  significationibus  invitatum  fuisse  probaverit,  unius  anni  excommunicationis[564]  <E97,  f.  345rb>  sententiae  subiacebit.

DE[565]  CULPATORUM  RECEPTIONE[566]  VEL  COMMUNIONE  APUD  ECCLESIAM

III[567]  Vidimus  quosdam  et  flevimus  ex  numero  culpatorum[568]  receptos  in  gratiam[569]  principum  extorres  exstitisse  <V1341,  f.  104va>  a  collegio[570]  sacerdotum.  Quod  denotabile  malum  illa  res  agit,  qua[571]  licentia  principalis,  in  quo  se  solvi[572]  licentius  curat,  ibi[573]  alios[574]  illigat[575],  et  quos  in  suam  communionem  videtur  suscipere[576],  a  communione  et  pace  ecclesiae  elegit[577]  separare,  ut,  qui  cum  illo  convescuntur[578],  sola  sacerdotum  communione  priventur[579].  Et  ideo  quia  remissio  talium,  qui  contra  regem,  gentem  vel  patriam  agunt,  per  definitiones[580]  canonum  antiquorum[581]  potestate  solum  regia  punitur[582],  cui  et  peccasse  noscuntur,  ab[583]  eis  nulla  se  deinceps[584]  abstinebit[585]  sacerdotum  communio,  sed  quos  regia  potestas  aut  in  gratiam[586]  benignitatis  receperit[587]  aut  participes  mensae  suae  effecerit[588],  hos  etiam  sacerdotum  et  populorum  conventus  suscipere[589]  in  ecclesiastica  communione  debebit,  ut  quod[590]  principalis  pietas  habet  acceptum,  nec[591]  a  sacerdotibus  dei  habeatur[592]  extraneum.

IN[593]  [594]  LOCIS,  UBI  EPISCOPUS  NON  FUIT,  NUMQUAM  EPISCOPUS  ORDINETUR

IIII[595]  Maioribus[596]  institutionibus  contraire  et  sanctorum  patrum  decreta  convellere,  quid  aliud  est,  quam  vinculum  societatis  Christi  abrumpere  et  usurpatae  praeceptionis[597]  licentia  statum[598]  ecclesiae  dissipare?  Prosequente[599]  igitur  venerabili[600]  et  sanctissimo  viro  fratre  nostro  Stephano,  Emeritensis[601]  <V630,  f.  166vb>  sedis  episcopo[602]  res  nobis  novellae  praesumptionis  usurpatione  sese  intulit  pertractanda[603],  tanto  communionis[604]  nostro[605]  iudicio  convellenda,  quanto  et  pravitatis[606]  noscitur  ausu[607]  perpetrata.  Dixit  enim  violentia  principali  se  impulsum[608]  fuisse,  ut  in  monasterio  villulae[609],  in[610]  qua  venerabile  corpus  sanctissimi  Penenii[611]  confessoris  debito[612]  quiescit  honore,  novam  episcopalis  honoris  ordinationem  efficeret.  Et  ideo  quia[613]  indiscreto  et  facillimo[614]  assensu  iniusti[615]  sui[616]  principis  iussionibus  parens  novam  et  iniustam  illic  pontificalis  sedis  praelectionem  induxit,  ubi[617]  praedictus  idem  vir  prostratus  humo[618]  medicamine[619]  nostri  praecepti  et  sibi  dari[620]  veniam  petit[621]  et,  quid  potissimum  fieri  oporteat[622]  de  persona  <E97,  f.  345va>  eius,  qui  illic[623]  ordinatus  fuerat  nostri  oris  sententia  decerni[624]  poposcit.  Sed  quia  veraciter  immo[625]  communiter  noveramus  praedictum  principem  consilio  levitatis  agentem  non  solum  praecepisse,  <W411,  f.  173v>  ut  in  praedicto  loco  aliquis  episcopus  fieret,  sed  etiam[626]  ita  eum  <B132,  f.  27va>  consuetis[627]  obstinationibus  definisse,  ut  in  suburbio  Toletano  in  ecclesia  praetoriensi[628]  sanctorum  Petri  et  Pauli  episcopum  ordinaret,  necnon  et  in  aliis  vicis  vel  villulis  similiter  <V1341,  f.  104vb>  faceret.  Ideo  pro[629]  tam  insolenti  huiusmodi  exstirpationis[630]  licentia[631],  quid  de  hac  re  <O93,  f.  92va>  haberent  canonum  instituta[632],  in  medium[633]  proferri[634]  praecipimus[635].  Tunc[636]  haec  in  ordinem  constituta[637]  praelecta[638]  sunt:  In  primis  ex  epistola  Pauli,  ubi  Tito  discipulo,  ut  episcopos  per  civitates  constituere  debeat,  praecepit[639];  item  ex  concilio[640]  Niceno  titulo  VIII[641],  ubi  inter[642]  cetera  praecipitur,  ut  in[643]  civitate[644]  non  videantur  duo  episcopi  esse;  item  ex  concilio  Laudiceno[645],  titulo  septimo[646],  ubi  dicit:  Non  oportet  in  vicis[647]  et  in[648]  villulis[649]  episcopos[650]  ordinari,  et  cetera;  item  ex  concilio  Africae[651]  secundo[652],  titulo[653]  V[654],  ubi[655]  Felix  episcopus  Solemsitanus[656]  dixit:  Etiam[657]  si  hoc  placet  sanctitati  vestrae,  insinuo,  ut  dioceses,  quae[658]  numquam  epicopos[659]  habuerunt,  non  habeant[660],  diocesis[661],  quae[662]  aliquando  habuit,  habeat  proprium[663].  Secundum  autem[664]  [665]  hanc  prosecutionem[666]  sanctitatis[667]  vestrae  est  aestimare,  quid  fieri  debeat.  Genecleus[668]  episcopus  dixit:  Si  placet  insinuatio[669]  patris[670]  et  coepiscopi[671]  nostri  Felicis,  ab  omnibus  confirmetur.  Ab  universis  episcopis  dictum  est:  Placet[672].  Item  ex  concilio  Africae  III  titulo[673]  XL[674]  secundo,  ubi  dicit:  Ut  non  accipiat[675]  alterum[676]  episcopum  plebs[677],  quae  in[678]  diocesi[679]  semper  subiacuit.  Epigenius[680]  enim  episcopus  inter  cetera  sic  dixit  hoc  dico[681]  non  debere  rectorem  accipere  eam  plebem,  quae  in  diocesi[682]  semper  subiacuit  <V630,  f.  167ra>  nec  umquam  proprium  episcopum  habuit[683].  Quapropter[684]  si  universo  sanctissimo  coetui  placet  hoc,  quod  profectus[685]  sum,  confirmetur.  Aurelius  episcopus  dixit:  Fratris[686]  et  consacerdotis  nostri  prosecutioni[687]  non  obsisto,  sed  hoc  me  et  fecisse  et  facturum  esse  profiteor.  Item[688]  ex  concilio  Sardicensi[689],  ubi  inter  cetera  praecipitur:  Licentia  danda[690]  [691]  passim  <E97,  f.  345vb>  non  est.  Si  enim  subito  aut  vicus  aliquis  aut  modica  civitas,  cui  satis  est  unus  presbyter,  voluerit[692]  sibi  episcopum  ordinari  ad  hoc,  ut  vilescat  nomen  episcopi  et[693]  auctoritas,  non  debent[694]  illi  ex  alia  provincia  invitati  facere  episcopum,  in[695]  quibus[696]  antea  episcopi[697]  non  fuerunt[698].  Ita[699]  de  sententia  eorum,  qui  huiusmodi  ordinationes  faciunt,  vel  de  his,  qui  contra  haec  instituta  canonum  ordinantur,  ex  concilio  Tauritano[700]  titulo[701]  II[702],  ubi  dicit:  Gestorum  quoque  serie[703]  conscribi  placuit  ad  perpetem[704]  disciplinam  quod  circa  Octavium[705],  Ursionem,  Remigium[706],  Adtrefae[707]  episcopum[708]  synodus  sancta  decrevit,  qui  in[709]  usurpationem[710]  [711] quandam  de  ordinatione  sacerdotum  ad  invidiam[712]  vocabatur[713],  quod  ita[714]  his  videtur  indultum,  ut  de  cetero  hac[715]  auctoritate  commoniti  nihil[716]  usurpare  conentur,  siquidem[717]  se  ab  hac  causa  tali[718]  excusatione  defenderint[719],  qua  dicerent  prius  se  non  esse  conventos[720].  Proinde  iudicavit[721]  <V1341,  f.  105ra>  synodus,  ut,  si  quis[722]  ex  hoc  fecerit  contra  instituta[723]  maiorum[724],  sciat  is,  qui  ordinatus  fuerat[725],  sacerdotis[726]  se  honore  privandum,  et  ille,  qui  ordinaverit,  auctoritatem[727]  se  in  ordinationibus  vel  in  conciliis  minime[728]  <W411,  f.  174r>  retenturum[729].  Non  solum  autem  circa  memoratum[730]  episcopum  haec  sententia  praevalebit,  sed  et  circa  omnes  simili[731]  <B132,  f.  27vb>  errore  deceptos[732],  qui[733]  ordinationes[734]  huiusmodi  perpetrarunt[735].  His  igitur  fortissimis  regulis  effectum  pii  operis  apponentes[736]  in[737]  communi[738]  definitione  elegimus,  ut  in  loco[739]  villulae[740]  supradictae  Aquis  deinceps  sedes[741]  episcopalis  non[742]  maneat[743],  neque  episcopus[744]  illic[745]  ultra  constituendus  exsistat.  Hic  tamen  Coniuldus,  qui  contra  maiorum  decreta[746]  illic  videtur  institutus[747]  fuisse  episcopus,  nullis[748]  canonum  erit  ad  condemnationem  sui[749]  sententiis  ulciscendus,  quia  non  ambitione[750],  sed  principis  impulsione[751]  constitit  ordinatus.  Et  ideo  hoc  illi  remedium  humanitatis  concedimus,  ut  in  sedem[752]  aliam  decidentis  cuiuslibet  episcopi[753]  transducatur  et  praedictus  locus  sub  monastica  deinceps  institutione  mansurus  non  episcopali[754]  ultra  privilegio[755]  fretus,  sed  sub  abbatis  regimine,  sicut  hucusque  fuit,  erit  modis[756]  omnibus  mancipandus.  Iam  vero  de  cetero  generale  ponentes  edictum,  si  quis  contra  haec  canonum  <E97,  f.  346ra>  interdicta  venire  conatus[757]  fuerit,  ut  in  locis  illis  episcopum  eligat[758]  fieri[759],  ubi  episcopus  numquam  fuit[760],  anathema[761]  in  conspectu  omnipotentis  dei,  et  insuper[762]  tam  ordinator[763]  quam  ordinatus  gradus[764]  sui  ordinis  perdat,  <V630,  f.  167rb>  quia  non  solum  antiquorum  patrum  decreta[765],  sed  apostolica  ausus  est  convellere  instituta.

DE[766]  QUORUNDAM  CONSUETUDINE  SACERDOTUM  <O93,  f.  92vb>  FOEDISSIMA[767],  QUI  OBLATIS  DEO[768]  SACRIFICIIS  NON  COMMUNICANT

V[769]  Relatum  nobis[770]  est  quosdam[771]  de[772]  sacerdotibus  non[773]  tot  vicibus  communionis[774]  sanctae  gratiam  sumere,  quot[775]  sacrificia[776]  in  una  die  videntur  offerre,  sed  in  uno[777]  die,  si  plurima[778]  per  se  deo  offerant  sacrificia,  in  omnibus  se[779]  oblationibus  a  communione[780]  suspendunt[781]  et  in  sola  tantum  extremi  sacrificii  oblatione[782]  communionis[783]  sanctae  gratiam[784]  sumant[785],  quasi  non  sit  toties  illis[786]  vero[787]  et  singularis[788]  sacrificio[789]  participandum[790],  quoties  corporis  et  sanguinis  domini  nostri  Iesu  Christi  immolatio[791]  facta  constiterit.  Nam  ecce[792]  apostolus  dicit[793]:  Nonne  qui  edunt  hostias,  participes  sunt  altaris?  Certum  est,  quod  hi[794]  [795],  qui  sacrificantes  non  edunt,  rei  sunt  dominicis  sacramentis.  Quicumque  ergo  sacerdotum  deinceps  divino  altario  sacrificium  oblaturus  accesserit[796]  et  se  a  com<V1341,  f.  105rb>munione  suspenderit[797],  ab  ipsa,  qua[798]  se  indecenter[799]  privabit[800]  gratia[801]  communionis[802]  anno  uno  repulsum  se  noverit[803].  Nam  quale  erit  illud  sacrificium,  cui[804]  nec  ipse[805]  sacrificans  particeps[806]  [807]  esse  cognoscitur?  Ergo  modis  omnibus  est  tenendum,  ut,  quotiescumque  sacrificans  corpus  et  sanguinem  Iesu  Christi  domini  nostri  in[808]  altario  immolat,  toties  perceptionis  corporis[809]  et  sanguinis  Christi  participem  se[810]  praebeat[811].

DE[812]  CONCESSA  TOLETANO  PONTIFICI  GENERALIS  SYNODI  POTESTATE,  UT  EPISCOPI  ALTERIUS  PROVINCIAE  CUM  CONHIBENTIA  <W411,  f.  174v>  PRINCIPUM  IN  URBE  REGIA  ORDINENTUR[813]

VI[814]  Illud  quoque  collatione[815]  mutua[816]  decernendum[817]  nobis  occurrit,  quod  in  quibusdam  civitatibus  decidentibus[818]  episcopis  propriis[819],  dum  differtur  diu  ordinatio  successoris,  non[820]  minima[821]  <B132,  f.  28ra>  creatur[822]  et  officiorum  divinorum  offensio  et[823]  [824]  ecclesiasticarum[825]  nocitura[826]  perditio.  Nam  dum  longe[827]  lateque  diffuso  tractu[828]  terrarum  commeantum[829]  impenditur[830]  celeritas  nuntiorum,  quo  aut  non  queat[831]  regiis[832]  auribus[833]  decedentis[834]  praesulis  transitus  innotesci[835]  aut[836]  de  successore[837]  morientis[838]  episcopi  libera  principis  electio[839]  praestolari[840],  nascitur  saepe  et  nostro  ordini  de  relatione  talium  difficultas  et  regiae  potestati,  dum  consultum[841]  nostrum  pro  subrogandis  pontificibus[842]  sustinet[843]  iniuriosa  necessitas.  Unde  placuit  omnibus  pontificibus  <E97,  f.  346rb>  Spaniae[844]  atque  Galliae[845],  ut  salvo  privilegio[846]  uniuscuiusque  provinciae  licitum  maneat  deinceps  Toletano  pontifici,  quoscumque  regalis[847]  potestas  elegerit,  et  iam  dicti  Toletani  episcopi  iudicium  dignos  esse  probaverit,  in  quibuslibet  provinciis  in  praecedentium  sedibus[848]  praeficere[849]  praesules  et  decidentibus[850]  episcopis  eligere[851]  <V630,  f.  167va>  successores;  hic[852]  tamen  et[853]  quisquis  ille  fuerit  ordinatus,  post  ordinationis  suae  tempus  infra  trium  mensium  spatium  proprii[854]  metropolitani  praesentiam[855]  visurus  accedat,  qualiter[856]  eius  auctoritate  vel  disciplina[857]  instructus  condigne  susceptae  sedis  gubernacula  teneat.  Quod  si  per  desidiam[858]  aut  neglectum[859]  quilibet[860]  constituti  temporis  metas[861]  excesserit[862],  quibus  metropolitani  sui  nequeat[863]  obtutibus[864]  praesentari,  excommunicatum  se[865]  per  omnia  noverit,  excepto  si  regia  iussione  impeditum  se  esse  probaverit.  Hanc  quoque  definitionis  formulam[866]  sicut  de  episcopis  ita  et  de  ceteris[867]  ecclesiarum  rectoribus  placuit  observandam[868].

DE[869]  RECEPTO  TESTIMONIO  PERSONARUM,  QUI  PER  LEGEM,  QUAE  DE  PRODITIONE[870]  EXERCITUS[871]  TESTIFICANDI  LICENTIAM[872]  PERDIDERUNT

VII[873]  <V1341,  f.  105va>  Omnis  disciplina[874]  sic  subiectos  debet  arguere,  ut  spem  veniae  non  videatur  auferre  nec  funditus  curvationis[875]  inducere  iugum,  sed  temperantiae  semper  adhibere  consultum.  Et  ideo  quia  legem[876]  illam  a  domino[877]  Wambane[878]  principe[879]  editam[880],  quae  de  progressione[881]  est  annotata[882],  huius  principis  nostri  et  domini[883]  Ervigii[884]  mansuetudo[885]  temperare  disposuit,  ideo  annuente  nobis  glorioso  et  religiosissimo  Ervigio[886]  principe  nostro  necessarie[887]  hoc  sanctum  concilium  definivit,  ut  hi[888],  qui[889]  superiorem[890]  legem  testificandi  dignitatem[891]  perdiderunt,  recepto  testimonio  pristinae  dignitatis  causas  exsequi  possint  debitae  actionis,  qualiter[892]  nobilitatis  solitae[893]  titulum  reportantes,  et  quaeque  de  praeteritis  legitime  testificari[894]  voluerint[895],  licentiae  obtineant  votum[896],  et  a  iudicibus  nullis  prohibitionibus[897]  arceantur,  hoc  videlicet  adicientes[898],  ut,  si  quid  in  praeteritis[899]  testificari[900]  <B132,  f.  28rb>  voluerint,  si  pro  sola  huius  rei[901]  infamatione  reiecti  sunt,  testimonio  <O93,  f.  93ra>  suo  nuper[902]  conquirant,  quod[903]  in  praeteritis[904]  conquirere  potuerant[905],  tantum  si  illo  tempore,  quo[906]  in  praeteritis  ad  testimonium  <W411,  f.  175r>  dicendum[907]  vocati  sunt  et  supradictae[908]  legis  in<E97,  f.  346va>stitutionibus  reprobati  et[909]  aliam  criminis  notam  eos  tunc[910]  non  habuisse[911]  patuerit  aut[912]  tricennium  tunc  effluxisse,  cum  ad  testimonium  fuerant  prolati[913],  hi[914],  qui  eos  reprobaverant,  manifeste  convicerint[915].

DE[916]  HIS,  QUI  UXORES  SUAS  DIVORTIO  INTERCEDENTE[917]  RELINQUUNT

VIII[918]  Praeceptum  domini  est,  ut  excepta  causa  fornicationis  uxor  a  viro  dimitti  non  debeat.  Et  ideo  quicumque[919]  citra[920]  [921]  culpam[922]  criminis  supradicti  uxorem  suam  quacumque  occasione  reliquerit[923],  quia,  quod  deus  iunxit[924],  ille  separari[925]  disposuit,  tamdiu  ab  ecclesiastica  communione  <V630,  f.  167vb>  privatus  et  a[926]  coetu  omnium[927]  christianorum  maneat  alienus,  quamdiu  et[928]  societatem[929]  relictae  coniugis[930]  sinceriter  amplectatur  et  foveat[931]  ita[932]  tamen[933],  qui  iam  admoniti[934]  a  sacerdote  semel  et  bis  terque,  ut  corrigantur[935],  ad  carum[936]  suae  coniugis[937]  noluerint  redire[938]  consortium,  ipsi[939]  [940]  se  suis  meritis  et  a  palatinae[941]  dignitatis  officio  separabunt  et  insuper[942]  generosae  dignitatis  testimonium[943],  quamdiu  in  culpa  fuerint,  amissuri  sunt,  quia  carnem  suam  discidii[944]  iugulo  tradiderunt[945].

DE[946]  CONFIRMATIONE  LEGUM,  QUAE  IN  IUDAEORUM  NEQUITIAM[947]  PROMULGATAE  SUNT

VIIII[948]  <V1341,  f.  105vb>  De[949]  Iudaeorum  autem  exsecranda  perfidia  discretis  titulorum  sententiis  editas[950]  noviter[951]  a  glorioso  principe  leges  vigilanti[952]  sensuum  intentione  perlegimus,  districto[953]  etiam  gravitatis  pondere[954]  earum  instituta  probavimus.  Proinde[955]  quae[956]  debitae[957]  rationis  iudicio  editae  synodali  dignatione[958]  probatae  sunt;  irrevocabili  deinceps  iudiciorum[959]  ordine  pro  eorum  excessibus  tenebuntur,  id  est:  Leges[960],  quae  de  commemoratione  priscarum  cerimoniarum[961]  Iudaeorum  et[962]  transgressionibus[963]  promulgatae  sunt  atque[964]  de  novella  confirmatione  earum.  Item  de  blasphematoribus  sanctae  trinitatis.  Item  ne  Iudaei  aut  se  aut  filios  suos  vel[965]  famulos  ad[966]  [967]  baptismi  gratiam[968]  subtrahant.  Item  ne  Iudaei  more  suo  celebrent  pascha  vel  carnis[969]  circumcisiones  exerceant,  ac  ne  christianum  quemquam  a  fide  Christi  dimoveant[970].  Item  ne  Iudaei  sabbata[971]  ceterasque  festivitates[972]  ritus  sui  celebrare  praesumant.  Item  ut  omnis  Iudaeus[973]  diebus  dominicis  et  in  praenotatis[974]  diebus  ab  opere  cessent[975].  <E97,  f.  346vb>  Item  ne  Iudaei  more  suo  diiudicent[976]  escas.  Item  ne  Iudaei  ex  propinquitate[977]  sui  sanguinis  connubia[978]  ducant  et  ut  sine  benedictione  sacerdotis  nubere  non[979]  audeant.  Item  ne  Iudaei  religionis[980]  nostrae  insultantes  sectam  suam  defendere  audeant  nec[981]  a  fide  refugientes  alibi  se  transducant,  et  ne  quislibet[982]  refugientes  eos  suscipiat[983].  Item  ne  christianus  <B132,  f.  28va>  a  Iudaeo  quodcumque  muneris  contra  fide[984]  Christi  accipiat.  Item  ne  Iudaei  libros  legere  audeant,  quos  christiana  fides  repudiat.  Item  ne  Iudaeis  mancipia  deserviant  vel  adhaereant  christiana.  Item  si  se  Iudaeus  christianum  esse  testetur  et  ob  hoc  non  velit[985]  a  se  reicere  mancipium  christianum[986].  Item  professio  Iudaeorum,  <W411,  f.  175v>  quomodo  unusquisque  ad  fidem  veniens  indiculum  professionis  suae  conscribere  debeat.  Item  condiciones  Iudaeorum,  quas[987]  iurare  debeant  hi[988],  qui  ex  eis  ad  fidem  venientes  professiones[989]  suas  dederint.  Item  de  christianis  mancipiis  Iudaeorum,  quae[990]  se[991]  non  prodiderint[992]  christiana,  sive  de  publicatoribus  eorum.  <V630,  f.  168ra>  Item  ne  Iudaei  a  quolibet  potestate  accepta  extra  regiam  ordinationem  christianum  quemque  imperare[993],  plectere  vel  distringere  audeant.  Item,  ut,  si[994]  Iudaeorum  servi  necdum[995]  adhuc  conversi  ad  Christi  gratiam  convolaverint,  libertati[996]  donentur.  Item[997],  ne  Iudaei  administratorio  usu[998]  in[999]  ordinem  vilicorum[1000]  atque  actorum  christianam[1001]  familiam  redigere[1002]  audeant  et  de  damnis  eorum,  quis[1003]  talia  ordinanda  iniunxerint[1004].  Item  ut  Iudaeus  ex  aliis  provinciis  vel  territoriis  ad  regni[1005]  nostri  ditionem  <V1341,  f.  106ra>  pertinentibus  veniens  episcopo  loci[1006]  vel  sacerdoti  se  praestare[1007]  non  differat,  vel  qui[1008]  huic  in  toto  observare[1009]  conveniat.  Item  qualiter[1010]  concursus[1011]  in  Iudaeorum  diebus  instituti[1012]  ad  episcopum  fieri  debeant[1013].  Item  ut  quicumque  Iudaeum  secum  obsequentem[1014]  habuerit,  expetente  sacerdote,  cum[1015]  apud  se  retinere  non  audeat[1016].  Item  ut  cura[1017]  omnis  distringendi[1018]  Iudaeos  solis[1019]  sacerdotibus  debeatur.  <E97,  f.  347ra>  Item  de  damnis  sacerdotum  vel  iudicum[1020],  qui[1021]  Iudaeis[1022]  instituta  legum  adimplere  distulerunt[1023].  Item  ne  iudices  quicquam  de  perfidorum  excessibus  extra  sacerdotum  conhibentiam[1024]  iudicare  praesumant.  Item  ut  episcopi  tunc  immunes  habeantur  a  damnis,  <O93,  f.  93rb>  cum  eorum  presbyteros[1025]  ad[1026]  ea,  quae  ipsi  non  correxerint[1027],  remiserint[1028]  corrigenda.  Item  de  servata  principibus  miserendi  potestate  in  his,  qui  conversi  ad  fidem  Christi  veraciter  fuerint[1029].  Item  ut  episcopi[1030]  omnes  Iudaeis  ad  se  pertinentibus  libellum[1031]  de  suis  editum  erroribus  tradant  et  ut  professiones  eorum  vel  condiciones[1032]  in  scriniis[1033]  ecclesiae  condant.  Quorum[1034]  omnium  legum  promulgatio  gravida  sicut  synodali  iudicio  comprobata,  ita  generali  omnium  nostrorum[1035]  definitione  in  eorum  erit  deinceps  excessus[1036]  exercenda.

DE[1037]  HIS,  QUI  AD  ECCLESIAM  CONFUGIUM[1038]  FACIUNT

X[1039]  Pro  his,  qui  quolibet  metu  vel  terrore  ecclesiam[1040]  [1041]  appetunt,  <B132,  f.  28vb>  consentiente  pariter  et  iubente  gloriosissimo[1042]  domino  nostro  Ervigio  rege  hoc  sanctum  concilium  definivit,  ut  nullus  audeat  confugientes  ad  ecclesiam  vel[1043]  residentes  inde  abstrahere  aut[1044]  quodcumque  nocibilitatis  vel  damni  seu[1045]  spoliis[1046]  residentibus  in  loco  sancto  inferre,  sed  esse  potius  his  ipsis,  qui  ecclesiam  petunt,  per  omnia  licitum  in  triginta  passus[1047]  ab[1048]  ecclesiae  ianuis  progredi,  in  quibus  triginta  passibus  uniuscuiusque[1049]  ecclesiae  in  toto  circuitu[1050]  reverentia[1051]  defendantur[1052];  sic  tamen[1053],  ut  hi[1054],  qui  ad  eam[1055]  confugiunt,  in  extraneis  vel  longe  separatis[1056]  ab[1057]  ecclesia  domibus  nullo  modo  abscedant[1058],  sed  in  hoc  triginta <W411,  f.  176r>  passuum  numero[1059]  absque  domorum  extranearum  receptaculo[1060]  progredientes  aditum[1061]  obtinebunt,  qualiter[1062]  ad[1063]  requisitae[1064]  naturae  usum  debitis  exeant[1065]  locis[1066]  et  nullo  teneantur  eventu[1067]  necessitudinis,  qui  dominicis  se  defendendos[1068]  commiserint[1069]  claustris.  Si  quis  autem  hoc  decretum  violare  temptaverit,  et[1070]  ecclesiasticae[1071]  excommunicationi[1072]  subia<V630,  f.  168rb>ceat[1073]  et[1074]  severitatis  regiae  ferietur[1075]  sententia[1076].  Ipsos  tamen,  qui  ad  ecclesiam  confugium  fecerunt[1077],  si  iuxta  priscorum  canonum  instituta  hi[1078],  qui  eos  repetunt[1079],  sacramenta  reddiderunt[1080]  et  sacerdos[1081]  ecclesiae[1082]  ipsius  <E97,  f.  347rb>  ab  ecclesiae  foribus[1083]  non  abstraxerit  aut  fuga[1084]  talium,  si  evenerit[1085],  <V1341,  f.  106rb>  sacerdoti[1086]  quaerenda  est,  aut  damnorum  sententia  secundum  electionem  principis  huiusmodi  sacerdotibus  irroganda.

DE[1087]  CULTORIBUS  IDOLORUM

XI[1088]  Praecepta  domini  sunt  dicentis[1089]:  Non  facies  tibi  sculptile  neque  omnem  similitudinem,  quae  est  in  caelo  desuper  et  quae  in  terra  deorsum,  nec  horum[1090],  quae  sunt  in  aquis  sub  terra,  non  adorabis  ea  neque  coles.  Item:  Qui  immolat  diis,  occidetur,  praeter  domino  soli.  Item:  Vir  aut  mulier[1091],  qui  faciunt[1092]  malum  in  conspectu  domini  dei[1093]  sui[1094]  et  transgrediuntur[1095]  pactum  illius,  ut  vadant  et  serviant  diis  alienis[1096]  et  adorent  eos  vel[1097]  solem  et  lunam  et  omnem  militiam  caeli,  quae  non  praecepit[1098],  et  hoc  tibi  fuerit  nuntiatum  audiensque  inquisieris  diligenter  et  verum  esse  repperieris[1099],  et  abominatio  facta  est  in  Israel,  educes[1100]  virum  ac[1101]  mulierem,  qui  rem  sceleratissimam[1102]  perpetrarunt[1103]  ad  portas[1104]  civitatis  tu[1105]  et[1106]  lapidibus  obruetur.  Praecepta  haec  domini  non  in  ultione[1107],  sed  in  terrore  delinquentium  apponentes[1108]  non  mortis  sententiam[1109]  promulgamus,  sed  cultores  idolorum,  veneratores  lapidum,  accensores  facularum  et  excolentes  fontium[1110]  admonemus,  ut  agnoscant,  quod  ipsi[1111]  [1112]  se  spontaneae  mortis[1113]  subiciunt,  <B132,  f.  29ra>  qui  diabolo[1114]  sacrificare  videntur.  Mortis  enim[1115]  nomen[1116]  diabolus  appellatur,  sicut  de  eo  scriptum  est:  Et  erat  illi  nomen  mors.  Ac  proinde  omne  sacrilegium[1117]  idolatrii[1118]  vel  quicquid  illud  est  contra  sanctam  fidem,  in  quo  insipientes  homines  captivatis[1119]  diabolicis  culturis[1120]  inserviunt,  sacerdotis  vel  iudicis  instantia  inventum[1121],  ut  sacrilega[1122]  [1123]  eradantur[1124]  et  exterminata  truncentur[1125].  Eos  vero,  qui  ad  talem  errorem  occurrunt  et  verberibus  coerceant  et  onustos[1126]  ferro  suis  dominis  tradant,  si  tamen  domini  eorum  per  iusiurandi[1127]  attestationem[1128]  promittant[1129]  se  eos[1130]  tam  sollicite  custodire,  ut[1131]  ultra  illis  non  liceat  tale[1132]  nefas  committere.  Quod  si  domini  eorum  nolunt[1133]  huiusmodi  reos  in  fide  sua  suscipere,  tunc  ab  eis,  a  quibus  coerciti[1134]  sunt,  regiis  conspectibus  praesententur,  ut  princeps[1135]  [1136]  aliis[1137]  auctoritate[1138]  <O93,  f.  93va>  ac[1139]  liberam[1140]  de  talibus  donandi  potestatem  obtineat[1141].  Domini  tamen  eorum,  qui[1142]  nuntiatos  <E97,  f.  347va>  sibi[1143]  <V630,  f.  168va>  talium  servorum  errores  ulcisci[1144]  noluerunt[1145]  et  excommunicationis[1146]  sententiam  perferant  et  iura  servi  illius[1147],  quem  coercere  noluit[1148],  <W411,  f.  176v>  se[1149]  amisisse[1150]  cognoscant.  Quod  si  ingenuorum  personae[1151]  his  erroribus  fuerint  implicatae  et  perpetuae[1152]  excommunicationis  sententia[1153]  feriantur  et  altiori[1154]  exilio  ulciscantur[1155].

DE[1156]  INTERDICTO  TEMPORI[1157]  CONSTITUTI,  <V1341,  f.  106va>  QUO[1158]  DEBEAT  CONCILIUM  CELEBRARI[1159]

XII[1160]  Placuit  huic  sancto  concilio,  ut  iuxta  priorum  episcoporum[1161]  singularum  provinciarum  canonum  instituta  annis  singulis[1162]  in  unaquaeque[1163]  provincia[1164]  Kal.  Novembr.  concilium  celebraturi  conveniant.  Quisquis[1165]  autem[1166]  in  praedictis  Kal.  Novembr.  pro  celebratione  synodi[1167]  venire  distulerit,  excommunicationi  debitae  subiacebit.

CONCLUSIO[1168]  DEFINITIONUM,  IN QUAE[1169]  ET  DEO  GRATIAE  REFERUNTUR  ET  PRO[1170]  PRINCIPE  EXORATUR

XIII[1171]  Praemissis  his  omnibus  synodalibus  gestis,  quae  honesto  decretorum[1172]  fine  complevimus  perpetuum  his  robur[1173]  per  manuum[1174]  nostrarum  subscriptionem  annectimus  dantes[1175]  his[1176]  gloriam  et  honorem  immortali  deo  et  domino  nostro,  quo  inspirante  et  determinationis  nostrae  sententia  viguit  et  probitas[1177]  causarum  honesto  se  fine[1178]  complevit.  Unde[1179]  sanctae  trinitatis  poscimus  inenarrabile  nomen[1180]  et  gloriosam  ineffabilis  potentiae  maiestatem,  ut  det[1181]  amatori[1182]  Christi  serenissimo  domino  nostro  atque  amantissimo  Ervigio[1183]  principi,  cuius  iussu  ad  hunc  meruimus  advocari  conventum,  imperare  clementer,  regnare  feliciter,  habere  de  <B132,  f.  29rb>  clementia  fructum,  obtinere  de  iustitia  praemium,  de  pietate  trophaeum[1184],  qui[1185]  et  hic  invictus  victor